Ultrabewerkte voeding

• Wat is ultrabewerkte voeding?
• Is ultrabewerkte voeding ongezond?
• Wat is het verschil tussen bewerkte en ultrabewerkte voeding?
• Welke effecten heeft ultrabewerkte voeding op mijn gezondheid?
• Hoe herken je ultrabewerkte producten?
• Checklist: screen je product in 30 seconden
• Voorbeelden van (gezonde) ultrabewerkte producten
• Kiezen voor gezonde alternatieven: recepten & inspiratie
• 4 tips om minder ultrabewerkte voeding te eten
• Inspiratie voor je weekmenu
• Feiten en fabels over ultrabewerkte voeding
• Veelgestelde vragen over ultrabewerkte voeding

Bij biologisch gecertificeerde producten zijn er slechts een beperkt aantal additieven toegelaten. Dit enkel indien ze technologisch noodzakelijk zijn en er geen beter biologisch alternatief bestaat. 

Toegelaten additieven zijn onder andere:

• een beperkt aantal antioxidanten 
• zuurteregelaars 
• verdikkingsmiddelen 
• stabilisatoren 
• een zeer beperkt aantal conserveermiddelen

Wil dat dan zeggen dat er geen ultrabewerkte bioproducten bestaan? Neen. Wél dat er geen kunstmatige additieven toegelaten zijn in biologisch gecertificeerde producten.

Niet per se en dus ook niet altijd. Het is genuanceerder dan vaak wordt voorgesteld. De mate van bewerking zegt niet automatisch iets over hoeveel essentiële voedingsstoffen een product bevat. Je kan ultrabewerkte producten hebben die voedzamer zijn dan minder bewerkte alternatieven.

Een pak crackers kan je bijvoorbeeld als ultrabewerkt beschouwen, terwijl bv. chips slechts matig bewerkt zijn. Toch kunnen de crackers qua voedingsvoorwaarden en samenstelling meer bijdragen aan een evenwichtig eetpatroon dan het pakje chips, dat minder essentiële voedingsstoffen bevat.

Ultrabewerkt betekent dus niet automatisch ongezond. Het gaat om het totaalplaatje: samenstelling, voedingswaarde en plaats in je eetpatroon.

Niet alles wat bewerkt is, is automatisch slecht. We delen bewerkte voeding op in drie niveaus.

• Minimaal bewerkt, zoals diepvriesgroenten
• Bewerkt, zoals kaas of olijfolie
• Ultrabewerkt, zoals frisdrank, granola of koekjes

In elke categorie vind je gezondere en minder gezonde producten. De mate van bewerking zegt dus niet alles over de voedingswaarde.

Veel ultrabewerkte producten zijn aantrekkelijk, goedkoop, snel klaar te maken en geven soms de indruk dat ze gezond zijn. Toch missen veel van deze producten essentiële voedingsstoffen die je lichaam nodig heeft om gezond en in balans te blijven.

Denk maar aan ...

• voldoende vezels
• kwalitatieve eiwitten
• een goede verhouding onverzadigde vetten
• beperkte hoeveelheden suiker, zout en verzadigde vetten 

Wanneer je onvoldoende essentiële voedingsstoffen binnenkrijgt, kan je sneller opnieuw honger krijgen en meer gaan snacken. Het is dus niet één product dat het verschil maakt, maar je totale voedingspatroon. 

Hoe langer en technischer de ingrediëntenlijst, hoe groter de kans dat het om een sterk bewerkt product gaat. Maar kijk altijd ook naar de voedingswaarden. 

Twijfel je in de winkel of iets (ultra)bewerkt is? Met deze snelle check maak je sneller een keuze.

Stap 1: kijk naar de ingrediëntenlijst

• Is de lijst erg lang?
• Zie je ingrediënten die je thuis niet gebruikt of niet kan namaken? Denk aan aroma’s, stabilisatoren, verdikkingsmiddelen of kleurstoffen.

 Dan is de kans groter dat het product sterk bewerkt is.

Stap 2: scan op 'klassiekers'

Let extra op producten met:

• veel toegevoegde suikers (in verschillende vormen)
• veel zout
• veel verzadigde vetten

Stap 3: check vezels en eiwitten

Een product kan bewerkt zijn en toch bijdragen aan een evenwichtig eetpatroon. 

• Bevat het voldoende vezels?
• Levert het genoeg eiwitten?
• Kan ik er een volwaardige combinatie mee maken? 

Stap 4: stel jezelf één simpele vraag

"Zou ik dit thuis zelf kunnen maken met ingrediënten uit mijn keukenkast?” Zo niet, dan is het vaak een signaal van sterke bewerking.

Stap 5: kijk naar het totaalplaatje

Eén product vertelt niet het hele verhaal. Het gaat om:

• je totale eetpatroon
• frequentie
• porties
• hoe je het combineert (bv. met groenten, peulvruchten of volkorengranen)

Ook bij Bio-Planet verkopen we ultrabewerkte producten. Deze zijn zeker niet allemaal ongezond. We besteden veel aandacht aan de samenstelling en geven ook duidelijke richtlijnen mee aan onze leveranciers.

Wist je bijvoorbeeld dat er in onze vleesvervangers maximaal 1,6 g zout per 100 g aanwezig mag zijn? Je ontdek al onze richtlijnen in ons product charter.

Voorbeelden van ultrabewerkte producten die kunnen passen binnen een evenwichtig eetpatroon:

Wil je minder ultrabewerkte producten eten? Dan kan zelf maken een groot verschil maken.

• Als je zin hebt in chips, kan je in plaats van een zakje chips kiezen voor homemade chips uit de oven met een zelfgemaakte dip. Zo heb jij de hoeveelheid zout en vetten in handen, en heb je meer controle over de ingrediënten.
• Als je zin hebt in zoet beleg, kan je in plaats van choco kiezen voor zelfgemaakte hazelnootpasta. Zo heb jij minder onnodige toevoegingen en kies je zelf de basis.
• Als je zin hebt in ontbijtgranen, kan je in plaats van suikerrijke cereals kiezen voor zelfgemaakte granola. Dat zijn meer vezels, minder suiker en meer verzadiging. 
• Als je zin hebt in een snack, kan je in plaats van kant-en-klare koekjes kiezen voor zelfgebakken koekjes. Vaak heb je een kortere ingrediëntenlijst die voedzamer is.
• Als je zin hebt in snel eten, kan je in plaats van een kant-en-klare maaltijd kiezen voor restjes of een simpele bowl. Ideaal voor meer groenten en vezels en minder verborgen zout.

Zo weet je precies wat erin zit en maak je makkelijk lekkere én bewuste keuzes.

Wil je stap voor stap minderen? Met deze vier tips ben je al goed vertrokken:

1. Kies voor producten met een beperkte ingrediëntenlijst.
2. Werk met pure basisproducten en maak je maaltijden en tussendoortjes zelf klaar.
3. Vermijd kant-en-klare maaltijden en sterk bewerkte snacks.
4. Kies vaker voor bioproducten waarin minder additieven toegelaten zijn.

Kleine aanpassingen maken op lange termijn een groot verschil. 

Feit of fabel: "Alle ultrabewerkte voeding is ongezond."

• FABEL. De mate van bewerking zegt niet altijd iets over hoe voedzaam een product is of hoeveel essentiële voedingsstoffen het bevat.

Feit of fabel: "Een bioproduct is nooit ultrabewerkt."

• FABEL. Er bestaan zeker ook ultrabewerkte bioproducten, maar er zijn minder soorten additieven toegestaan in biologisch gecertificeerde producten.

Feit of fabel: "Ultrabewerkte voeding bevat vaak veel suiker, zout of verzadigde vetten."

• FEIT ÉN FABEL. Het komt vaak voor bij aantrekkelijke, goedkope en kant-en-klare producten. Maar dat is zeker niet altijd zo.

Feit of fabel: "Alle additieven zijn slecht."

• FABEL. Er zijn additieven die geen negatief gevolg hebben op de voedingswaarde, maar wel zorgen voor een constante smaak, goede textuur of langere houdbaarheid.

Feit of fabel: "Alles wat bewerkt is, is slecht."

• FABEL.  In elke graad van bewerking vind je gezondere en minder gezonde opties.